Εισαγωγή

Τι είναι η ανάλυση απόδοσης ….

Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, η ανάλυση απόδοσης στον αθλητισμό γνώρισε έναν δραματικό μετασχηματισμό τόσο στις μεθόδους (δηλαδή ενσωμάτωση προηγμένης στατιστικής και νέων επιπέδων) όσο και στις τεχνολογίες (π.χ. παρακολούθηση GPS, λογισμικό ανάλυσης σημειώσεων και μεγάλη ποικιλία αισθητήρων παρακολούθησης και άλλος εξοπλισμός καταγραφής δεδομένων). Αυτό που ξεκίνησε ως συντομογραφίες με στυλό και χαρτί εξελίχθηκε από τότε σε προηγμένα μηχανογραφικά συστήματα και τεχνολογίες που συλλέγουν τεράστιες ποσότητες δεδομένων που σχετίζονται με την απόδοση.

Η άνοδος των προσοδοφόρων οικονομικών ευκαιριών στα περισσότερα μεγάλα αθλήματα χάρη στα συνεχώς αυξανόμενα έσοδα από τις τηλεοπτικές συμφωνίες και το αυξανόμενο παγκόσμιο κοινό έχουν αναπόφευκτα αυξήσει τις απαιτήσεις. Κατά συνέπεια, οι αθλητικές οργανώσεις στρέφονται τώρα σε πιο επιστημονικές, τεκμηριωμένες προσεγγίσεις όταν διαχειρίζονται τις υποδομές τους και αναπτύσσουν τους αθλητές τους.
Τα πρότυπα στα ελίτ αθλήματα για την επίτευξη και τη διατήρηση της επιτυχίας αυξάνονται συνεχώς, ασκώντας αυξανόμενη πίεση σε συλλόγους, προπονητές και αθλητές να αναπτύξουν πιο αποτελεσματικές δομές προπόνησης, να ενισχύσουν τις διαδικασίες ανάπτυξης των αθλητών και να κατανοήσουν καλύτερα τους παράγοντες που καθορίζουν την επιτυχία στα μεγάλα τουρνουά.

Αν επιχειρηθεί να δοθεί ένας ορισμός θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι ανάλυση απόδοσης (Sports Performance Analysis) είναι η παρατήρηση, καταγραφή και ανάλυση των δεδομένων και των γεγονότων που λαμβάνουν χώρα μέσα στον αγωνιστικό χώρο (προπόνηση ή αγώνα), με στόχο την παροχή βοήθειας στην επιτάχυνση και βελτίωση της απόδοσης του αθλητή ή της ομάδας.

Έρευνες έχουν δείξει ότι μετά από τα πρώτα 10 λεπτά συνεχούς δια ζώσης παρακολούθησης παρατηρείται μείωση της προσοχής και της συγκέντρωσης.

Weinberg, R., & Gould, D., (1995)

Foundations of Sport and Exercise Psychology, Chapter 18, p. 333 – 357 Campaign, IL : Human Kinetics

Ποιοι πραγματοποιούν την Ανάλυση απόδοσης ……

Το εξαιρετικά ανταγωνιστικό περιβάλλον με τα συνεχώς περιορισμένα περιθώρια έχουν προκαλέσει την εμφάνιση της Ανάλυσης Απόδοσης ως μια ανεξάρτητη, αλλά διεπιστημονική, υποστηρικτική λειτουργία που ειδικεύεται στην αντικειμενική, και πιο συχνά ποσοτική, αξιολόγηση της απόδοσης. Αυτό το σχετικά νέο πεδίο στοχεύει να ενισχύσει τους προπονητές στον εντοπισμό βασικών τομέων επιδόσεων που απαιτούν επισήμανση, αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των τακτικών και τεχνικών επιδόσεων, καθώς και τα δυνατά και αδύνατα σημεία των επερχόμενων αντιπάλων Επομένως το ρόλο του αναλυτή δύναται να επιτελέσει ο ίδιος ο Προπονητής, ο Βοηθός προπονητή ή κατ΄ επέκταση ο αναλυτής, ένας σύγχρονος ρόλος που εμφανίζεται στα αθλητικά επιτελεία, είτε ως μεμονωμένο μέλος, είτε ως ομάδα (ανάλυσης) με διακριτούς ρόλους στα αντικείμενα ανάλυσης.

Σκοπός είναι να παρέχονται έγκυρες, ακριβείς και αξιόπιστες πληροφορίες σε προπονητές και αθλητές για να αυξηθούν οι γνώσεις τους σε συγκεκριμένο τομέα του κάθε αθλήματος.

Ποιες είναι οι κατηγορίες της ανάλυσης απόδοσης ….

Σε γενικές γραμμές, η ανάλυση απόδοσης μπορεί να ταξινομηθεί σε δύο κύριες κατηγορίες:

**Η ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ (NOTATIONAL ANALYSIS)**

***Η ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ (MOTION ANALYSIS)***

Τα δύο συστήματα έχουν διαφορετικό αντικείμενο εστίασης Η ανάλυση με σημειώσεις παρέχει πραγματικά στοιχεία για το χώρο ενέργειας, τους αθλητές που συμμετέχουν, τη σχετική ενέργεια, τον χρόνο ,το αποτέλεσμα της ενέργειας του αθλητή κ.λπ. Η ανάλυση κίνησης επικεντρώνεται σε ακατέργαστα χαρακτηριστικά της δραστηριότητας και της κίνησης ενός ατόμου, για παράδειγμα, στην αξιολόγηση της κίνησης, στον προσδιορισμό της κόπωσης, τη μέτρηση του ρυθμού εργασίας κ.λ.π. Με αλλα λόγια λόγια ανάλυση με σημειώσεις είναι η συλλογή και η ανάλυση των πληροφοριών που έχουν αποκτηθεί από την αντικειμενική παρατήρηση της απόδοσης (ατομική, ομαδική) σε μια ανταγωνιστική κατάσταση (π.χ. φάση, αγώνας, προπόνηση).(Coaches Colleague , 2009) και αντίστοιχα ανάλυση κίνησης είναι η διαδικασία ταξινόμησης των δραστηριοτήτων και των κινήσεων ανάλογα με την ένταση των κινήσεων (Strudwick and Reilly 2001) και τα πρωτογενή χαρακτηριστικά της δραστηριότητας και της κίνησης ενός αθλητή. (Carling et al.,2005).

Η Βασική διαφορά των δυο κατηγοριών είναι ότι η ανάλυση κίνηση πραγματοποιείται αποκλειστικά με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων ενώ η ανάλυση με σημειώσεις μπορεί να πραγματοποιηθεί και με συμβατικά μέσα (χειρόγραφες σημειώσεις, σχέδια κτλ.)

Ποιες είναι οι χρήσεις της αναλύσεις απόδοσης στην προπονητική διαδικασία …

Για να αντιληφθούμε την αναγκαιότητα της ανάλυσης απόδοσης θα πρέπει αρχικά να υλοποιήσουμε τα στάδια μέσα από τα οποία γίνεται η μετάβαση από την προπόνηση στον αγώνα (απόδοση) και τα οποία καθορίζονται από τον προπονητικό κύκλο καθοδήγησης (coaching cycle)

Ο προπονητικός κύκλος …

Είναι λοιπόν καταφανές ότι η ανάλυση απόδοσης (performance analysis) συμμετέχει καθοριστικά σε 3 στάδια της προπονητικής διαδικασίας συμφωνα με τον προπονητικό κύκλο καθοδήγησης (coaching cycle) και αυτά είναι η Παρατήρηση, η Ανάλυση και η Ερμηνεία

Απαραίτητες προϋποθέσεις για επιτυχημένη ανάλυση απόδοσης ….

Αρχικά θα πρέπει να αναφερθεί ότι η χρήση µεµονωµένων στατιστικών στοιχείων µπορεί να οδηγήσει σε παρερµηνεία σηµαντικών αστάθµητων παραγόντων της απόδοσης ενός αθλητή ή µιας οµάδας. Καταλήγουµε έτσι στο συµπέρασµα ότι ιδανική συνθήκη µιας ολοκληρωµένης ανάλυσης απόδοσης είναι ο συνδυασµός της στατιστικής και των δεδοµένων (big data) µε την κωδικοποίηση, αποµόνωση και οπτικοποίηση των αθλητικών ενεργειών (video analysis). Περαιτέρω η ορθή χρήση των 3 καθοριστικών σταδίων της προπονητικής διαδικασίας συµφωνα µε τον προπονητικό κύκλο καθοδήγησης (coaching cycle) επιτυγχάνεται όταν :

- Παρατηρούµε, αναλύουµε κι ερµηνεύουµε τα λάθη (ή αδύναµα σηµεία) που λαµβάνουν χώρα επανειληµµένα, ώστε να σχεδιάσουµε και να προετοιµάσουµε την εκµετάλλευσή τους (αντίπαλο) ή την πρόληψη τους (αθλητή ή οµάδα µας) !!!

- Παρατηρούµε, αναλύουµε κι ερµηνεύουµε τα δυνατά σηµεία που λαµβάνουν χώρα επανειληµµένα, ώστε να σχεδιάσουµε και να προετοιµάσουµε την αντιµετώπισή τους (αντίπαλο) ή την επανάληψή τους (αθλητή ή οµάδα µας) !!!

Ό,τι συμβεί μία φορά, μπορεί να μην ξανασυμβεί. Αλλά ό,τι συμβεί δύο φορές θα τριτώσει οπωσδήποτε.

Πάουλο Κοέλιο - Ο Αλχημιστής (σ. 240)

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΡΑΤΣΟΣ